Eenzaam voor een leeg blad muziekpapier

Over het proces van componeren
Na de aflevering over de eenzame positie van dirigenten in de orkestruimte tijdens de voorbereidingen en gedurende de uitvoering van muziekdrama's, welke in de reeks Opernkonzert van de Duitse regionale radiozender NDR Kultur werd uitgezonden, volgt op donderdag 26 december ─ tussen 20:05 uur en 22:00 uur ─ de aflevering Einsam vor dem leeren Blatt? ─ Über Lust und Last des Opernkomponierens.
Deze aflevering gaat over het arbeidsproces van componisten, met name die, welke zich ─ al dan niet incidenteel ─ bezighouden met het creëren van nieuw muziekdrama. Menig componist blijkt moeite te hebben om zijn muziek op papier te krijgen. 
Dat geldt overigens niet alleen voor componisten van muziekdrama's, maar in de context van elke vorm van (al dan niet klassiek) componeren: een leeg vel muziekpapier dat je aanstaart . . . . .

Reykjavik: Nieuwe muziek in donkere dagen

De Duitse regionale radiozender NDR Kultur biedt op woensdag 25 januari weer een aflevering van het vaste programmaonderdeel Neue Musik met als thema Neue Musik an dunklen Tagen ─ die Dark Music Days in Island und Neues aus anderen skandinavischen Ländern.

De Finse componiste Kaija Saariaho.

Daarin wordt aandacht besteed aan de Dark Music Days, een festival voor hedendaagse muziek, dat vier dagen achtereen ─ 26 tot en met 29 januari ─ wordt gehouden in Reykjavik.
Gedurende die vier dagen worden in de hoofdstad van IJsland werken voorgesteld van onder meer de Deense componist Per Nørgärd (geboren 1932) en de Finse Kaija Saariaho (geboren 1952).
Het zou, gezien de donkere dagen waarop dit festival wordt gehouden, dat het eerste Vioolconcert van Per Nørgärd uit de jarfen 1985-1986 zou worden gespeeld, vanwege de titel: Helle Nachte.

NDR Kultur: Günter Wand speelt Schubert

In het muziekprogramma met de titel NDR Sinfonieorchester dat door de regionale Duitse radiozender NDR Kultur wordt gepresenteerd, wordt de aflevering van maandag 23 januari ─ tussen 20:05 uur en 22:00 uur ─ opnieuw in zijn geheel besteed aan de in 2002, op negentigjarige leeftijd overleden Duitse dirigent Günter Wand.
Deze avond worden er door bovengenoemd ensemble twee symfonieën gespeeld van Franz Schubert (1797-1828): eerst de symfonie nr. 5 in Bes groot, D 485 (1816), gevolgd door de Negende in C groot, D 944 (1825-1826), die daardoor de bijnaam De Grote heeft gekregen.
Met andere orkesten heeft Günter Wand eveneens deze symfonieën opgenomen, zoals met het Kölner Rundfunk-Sinfonie-Orchester, uitgebracht op het label RCA Victor ─ Gold Seal.
__________
Zie tevens onze bijdrage van donderdag 5 januari op onze zustersite Tempel der Toonkunst.

Pruisen-koning Friedrich II en de muziek

'Prisma Musik'
De Duitse regionale radiozender NDR Kultur besteedt op zaterdag 21 januari, vanaf 20:05 uur, bijna vier uur aan de in 1712 geboren koning Friedrich II van Pruisen, onder wiens scepter het culturele leven ─ en met name de muziek ─ een grote bloeiperiode heeft beleefd. Dat kan overigens niet los worden gezien van het feit dat deze monarch zich niet alleen heeft gemanifesteerd als uitvoerend musicus, maar tevens als componist. In tal van boeken over muziekgeschiedenis en op hoezen van grammofoonplaten en in boekjes ter begeleiding van de inhoud van cd's komen we de afbeelding tegen van het concert op Paleis Sans Soucis, aan het hof van deze Frederik, veelal in verband met fluitmuziek van Joachim Quantz (1697-1773).
In het programma 'Prisma Musik' wordt aandacht besteed  aan die tijd.

'Variationen zum Thema'
Om 22:05 uur volgt een nieuwe aflevering van het programma Variationen zum Thema. Ook daarin komen we Pruisische Fredmans tegen: de titel van de aflevering luidt: Musik am Hof Friedrich II.

Het Negenentwintigste Fluitconcert van Johann Joachim Quantz wordt uitgevoerd, gevolgd door een Sonata da camera van Johann Gottlieb Janitsch (1703-1783). Daarna kunnen de luisteraars kennis nemen van een fragment uit Cleopatra e Cesare van Johann Gotlieb Graun (1703-1771), gevolgd door een fragment van das Musikalische Opfer BWV 1079, op een thema uit 1747 van Friedrich II, door Johann Sebastian Bach (1685-1750). 
Het radioconcert wordt besloten met de Sonate in b-klein voor fluit en basso continuo van de Koning zelf, die voor een regerend vorst, die eigenlijk meer staatszaken behartigt dan andere kwesties, heel wat heeft gecomponeerd. Een deel van die werken bewijst dat het bij de maker om een zeer agressief mens ging.
____________
Afbeeldingen
1. Friedrich II, geschilderd in 1763 door Johann Georg Ziesenis junior (1716-1776). Het is het enige bestaande portret waarvoor Friedrich II model heeft gezeten.
2. De componist en fluitvirtuoos Johann Joachim Quantz, geschilderd ─ waarschijnlijk in mei 1741 ─ door Johann Friedrich Gerhard. Het origineel bevindt zich in het Musikzimmer van het Neue Schloss te Bayreuth.

Orkest van de Vrije Universiteit geeft twee concerten: in Groningen en Amsterdam

Béla Bartók (1881-1945) en Richard Strauss (1864-1949) zijn de protagonisten van wie elk een compositie wordt gespeeld tijdens de twee concerten die het orkest van de Vrije Universiteit Amsterdam geeft in het kader van het vijftigjarig bestaan van het ensemble (1962-2012). Dat gebeurt in de twee plaatsen die de Top Tien-lijst van cultuursteden in Nederland aanvoeren: allereerst op zaterdag 21 januari, 's middags vanaf 14:15 uur, in het Cultuurcentrum De Oosterpoort in Groningen. De herhaling is op maandag 23 januari in het Concertgebouw te Amsterdam. Dirigent, inmiddels bijna vier decennia, is Daan Admiraal.
Het programma zal worden geopend met de Muziek voor snaarinstrumenten, slagwerk en celesta uit 1936 van de Hongaar Bártok, die een van de vijf meest baanbrekende componisten voor de muziek van de twintigste eeuw is.
Van de Duitse muzikale grootmeester van het fin de siècle en tevens van de eerste helft van de twintigste eeuw, Richard Strauss, speelt het dezer dagen jubilerende orkest (1962-2012) van de Vrije Universiteit Eine Alpensinfonie, opus 64, ontstaan in de jaren 1911-1915. Het gaat daarbij om een compositie voor orgel en een sterk bezet ensemble, met onder meer Wagner-tuba's in het koper.
Aangezien die Oosterpoort-zaal, ondanks de relatieve ondiepte ─ geconstrueerd volgens inzichten van de tweede helft van de twintigste eeuw ─, diverse keren geschikt is gebleken voor Strauss' Also sprach Zarathustra en Ein Heldenleben, zal die symfonie het er ook wel goed doen, al is de zaal van het Amsterdamse Concertgebouw, met zijn lengte-structuur, daarvoor nog geschikter. Boven Enschede is die zaal in Groningen de enige concert-accomodatie met een redelijk orgel.
____________
Afbeeldingen
1. Béla Bártok. Tekening van Jarko Aikens, Groningen 1984.
Archief Heinz Wallisch, tevens ©.
2. Richard Strauss. Tekening uit 1916 van Emil Orlik (1870-1932).

Sonja Prins: Bij een radiomis van Mozart

Bij een radiomis van Mozart

zing uit één keel
armzalig wezen dat in het nachtuur
zijn muil spert
lange remmingloze klanken
een vis, een staart, dans
van fazanten
zing uit één muil
en trek dan bedroefd
de as uit elkaar en de beenderen
de volgende morgen
armzalig hinkende
nachtuil
broeders en deel van jezelf
je ledematen

zing uit één muil en verbaasd
dat de kou
van de dauw doordringt

verregaand gehavend spert
het wezen zijn muil
de volgende avond

Sonja Prins (1912-2009)
Uit de bundel Legio jaren in oktober ─ gedichten 1960-1963; opgenomen in Verzameld Werk deel 3: Gedichten 1958-1976,
onder de verzameltitel Weegschaal de aarde; dezer dagen verschenen 
bij uitgeverij Papieren Tijger. ISBN 978-906728-268-0




Nog twee gedichten van Sonja Prins uit deze periode zijn te vinden in een bijdrage van heden op onze zustersite Tempel der Dichtkunst.Op maandag 16 januari is weer een ander gedicht te vinden op de zustersite Tempel der Taalkunde.

Portret van Metropole Orkest en dirigent

Een nieuwe aflevering van het VPRO-programma Vrije Geluiden, van en met Mechior Huurdeman, wordt op zondag 15 januari ─ tussen 10:30 uur en 11:20 uur ─ geheel gewijd aan het Metropole Orkest en de chef-dirigent van dat ensemble: Vince Mendoza.

Metropole Orkest met dirigent op de bok.

Het ensemble werd in 1945 opgericht om jazz en pop op een hoog niveau te spelen. Daar is het echter niet bij gebleven. Het orkest trad eveneens op tijdens Nederlandse bijdragen aan het Eurovisie Songfestival, voornamelijk met de vaste dirigent van het eerste uur, Dolf van der Linden (1915-1999), die vijfendertig jaar aan het ensemble verbonden was.
In 2005 werd Vince Mendoza (geboren 1961) ─ zesvoudig winnaar van een Grammy ─ benoemd tot chef-dirigent en artistiek leider.
Deze uitzending van Vrije Geluiden zal worden herhaald op zaterdag 21 januari, eveneens in de ochtenduren, en ook weer op Nederland 1, tussen 09:00 uur en 09:50 uur.